Эр киһи дьиэ кэргэн туллубат тутааҕа, эргийбэт киинэ буоларын, кини олох тутулун сөпкө салайан, уопсастыба сайдыытыгар бэйэтин өйүнэн-санаатынан, үлэтинэн-хамнаһынан улахан сабыдыаллаах буоларарын бары билэбит. Онон уол оҕону кыра сааһыттан эппиэтинэстээх буоларга иитии улахан суолталаах. Ордук аныгы үйэҕэ. Онон бүгүҥҥү рубрикабытыгар уол оҕону Бороҕоҥҥо оскуолаҕа хайдах иитэллэрин туһунан  “Мүрү саһарҕата»  улуустааҕы хаһыат хомуйан таһаарбыт матырыйааларын кытта билиһиннэрэбит.

 КИЭН ТУТТАБЫТ

Уус Алдан Бороҕонугар «Мүрү» байыаннай-патриотическай кулууп 2007-2008 үөрэх дьылыгар тэриллибитэ. Салайааччынан «Олоххо куттал суох буолуутун төрүттэрэ» предмет учуутала, СӨ үөрэҕириитин туйгуна, «Россия патриота»  мэтээл кавалера, «Арассыыйаны кытта 385 сыл» анал үбүлүөйдээх бэлиэ хаһаайына, педагогическай үлэ бэтэрээнэ, майор Николай Семенович Андросов бу сылларга үлэлээн кэллэ.

БПК улууска эрэ буолбакка,өрөспүүбүлүкэҕэ биллэр үлэлээх кулууп. Кулуупка сылдьар оҕолор предметнай олимпиадаларга, араас күрэхтэһиилэргэ ситиһиилээхтик кытталлар. Ол курдук былырыын Айгылаан Поисеев ОБЖ предметин олимпиадатыгар 2017, 2018 сылларга субуруччу бастакы миэстэни ылан, Саха сирин Арассыыйа таһымыгар көмүскээбитэ. Бу күннэргэ ОБЖ предметигэр эргийээһиҥҥэ 6 оҕо улуустарын аатын көмүскээн кэллилэр. Былырыын баччаларга Николай Семенович бииир идэлээхтэригэр үлэтин уопутун тарҕатар сыаллаах «Үөрэнээччилэргэ гражданскай, патриотическай тыыны иҥэриигэ ОБЖ учууталын оруола диэн» улуустар икки ардыларынааҕы семинар ыыппыта. Быйылгы үөрэх дьылыгар киирэн баран, БПК өрөспүүбүлүкэтээҕи «Юнармия» байыаннай-патриотическай 5-с сүлүөтүгэр баран кыттан, «Эдэр саллааттар” хайысхаҕа 1-кы миэстэни ылан кэлбиттэрэ. Хамаанда хамандыыра 10 «а” кылаас үөрэнээччитэ Ганя Бережнев уонна 11 “а” кылаас үөрэнээччитэ Саша Сергеев НКИХ «Саҥа күн» биэриитигэр көстүбүттэрэ.

БПК тэриллибит сыалынан уол оҕону эр киһи гына уонна олоххо бэлэмнээх буола үүнэригэр иитии буолар. Байыаннай үөрэх, байыаннай-патриотическай иитии – олох ирдэбилэ. Билигин байыаннай-патриотическай үөрэх бары оскуолаларга киэҥник киирдэ. БПК иһинэн бу сылларга сүүстэн тахса оҕо дьарыктанан, өй-санаа, эт-хаан өттүнэн буһан-хатан таҕыстылар.Ол кинилэр инники үөрэхтэригэр тус олохторугар көмөнү эрэ аҕалбыта саарбаҕа суох.

Мария Аммосова

«Мүрү» байыаннай-патриотическай кулууп төрүттэммитэ 10 сылыгар

Николай Семенович биһиги оскуолабытыгар 2007 cыллаахха ОБЖ учууталынан кэлбитэ. Кыра сылдьан, Бэйдиҥэҕэ ыаллыы олорбут буолан билсэр этибит. 2006  сыллаахха бастакыбын байыаннай-патриотическай кулуупка хамандыыр булбутум, хомойуох иһин, ол сыл улуус күрэҕэр бүтэһик миэстэ буолбуппут. Оттон Николай Семенович салайыаҕыттан эмиэ хамандыырынан, саҥа сыал-сорук туруорунан үлэбитин саҕалаабыппыт. Кулууппут «Мүрү» диэн ааттаммыта.

Николай Семенович хас биирдии дьарыгын ымпыгар-чымпыгар тиийэ толкуйдаан ыытара. Биһигини сиэр-майгы өттүнэн үтүө дьон буоларга такайара, киһи быһыытынан чиэһинэй, аһыныгас буоларга үөрэтэрэ. 2008 cылга улууска бастакыбытын кыайыы өрөгөйүн билбиппит, күүспүтүгэр күүс эбиллэн, өссө улахан кыайыылары дабайарга соруммуппут. Саамай үрдүк ситиһиибит, киэн туттуубут – Нерюнгри куоракка өрөспүүбүлүкэтээҕи байыаннай-патриотическай кулууптар күрэстэригэр  1 миэстэ буолбуппут. Билигин санаатахха, Николай Семенович дьиссипилиинэни тутуһарга, сыал-сорук туруорунарга, төрөөбүт дойдуну таптыырга бэйэ күүһүгэр эрэллээх буоларга үөрэппитэ олохпутугар туһалыыр.                

Читайте также:  Якутские музыкальные инструменты: Традиции и современность

Игнат Чомчоев

Аан бастакынан байыаннай-патриотическай кулууптар баалларын 2005 сыллаахха Кыайыы 60 сылыгар аналлаах улуустааҕы үбүлүөйдээх парад бэлэмигэр, Бороҕоҥҥо «Бэрт хара» стадиоҥҥа сылдьан билбитим. Онтон өйдөөн көрбүтүм кыра кылаастарга биирэ үөрэммит Мичил Гоголев диэн уол уҥуоҕунан кып-кыра эрээри бэйэтиттэн биир төбө улахан уолаттары хамаандалаан, строевойга хаамтара сылдьарын соһуйа да, ымсыыра да көрбүтүм уонна киниэхэ бу көрүҥ олус барсарын сөхпүтүм. Мичилим муус маҥан бэрчээккэлээх,байыаннай параднай формалаах, саһархай курдаах киһиэхэ кэлэн чиэс биэрбитэ уонна ол киһи бүтүн параады салайбытыгар ымсыыран, хараҕым уоттаммыта. Мин маннык учууталланыахпын, маннык халыҥ хамаандаҕа киириэхпин баҕарбытым.

«Мүрү» байыаннай-патриотическай кулууп төрүттэммитэ 10 сылыгар

Күһүн 2007 cыллаахха үөрэх саҕаланыыта оскуолабытыгар Николай Семенович сылдьар эбит. Николай Семенович Игнаттыын билсибит этилэр, бу түгэни мүччү туппаппыт диэммин аттыларыттан арахсыбаппын, БПК киирээри баҕам баһаам. Онтон дьарыктар саҕаламыттарын кэннэ туох баар үчүгэйбин Николай Семновичка көрдөрө сатаан, оҕолортон хаалсымаары сүрэҕим тохтуор диэри дьарыктанар этим. 2007-2008 үөрэх дьылыгар улууспут эрэ иһигэр буолбакка, Нерюнгри куоракка өрөспүүбүлүкэтээҕи «Хаар баарса» күрэххэ бастыҥтан бастыҥ аатын ыламмыт, кыайыы өрөгөйүн билэммит, олус үөрбүппут. Ол курдук, Миша Ушницкай — «Лучший по ОФП», Игнат Чомчоев — «Лучший по разборке и сборке АК» уонна бэйэм «Лучший знаток по медицинской подготовке» буолбуппут.

Кимиэхэ эрэ көрөрүгэр боростуой баҕайы буолуо эрээри,барыта күүстээх үлэттэн тахсар. Бэйэҕин бэйэҥ күүстээх санаалаах буола ииттинэргэ хамаанда уонна учуутал үлэтэ улахан оруоллаах дии саныыбын.

Николай Семнович үөрэппит оҕото буоларбыттан олус үөрэбин уонна түгэнинэн туһанан махталбын биллэрэбин. Бу көрүҥүнэн дьарыктанан, биһиги эпииэтинэстээх буоларга, хамаанданан түмсэн үлэлииргэ, эт-хаан, өй-санаа өттүнэн бөҕө дьон буоларбытыгар сүдү үлэтин иһин барҕа махтал.

Алина Герасимова

«Мүрү» байыаннай-патриотическай кулууп төрүттэммитэ 10 сылыгар

Николай Семенович 2007 сыллаахха күһүн үөрэх саҕаланыыта Мүрү 1 №-дээх орто оскуолатыгар үлэлии кэлбитэ. Кэлэн баран байыаннай куруһуок тэрийбит, биһиги кылааспытыттан дьарыктанарга Игнат Чомчоевы уонна миигин ыҥырбыта. Биһиги Игнаттыын ол иннинэ биирдэ улууска «Хаар баарсыгар» кытта сылдьыбыппыт, Интэриэһиргээн дьарыкка барар буолбуппут.

Оннук сылдьан кылааспытыттан эбии Алина Герасимова уонна Антон Дегтярев сылдьыспыттара. Наһаа үчүгэй дьарык буолар этэ. Дьиэбитигэр автомат былдьаһан, онно тиксэн үөрэн барабыт. Дьиэбитигэр тиийэн даьрыктанар этибит.  Ол кэнниттэн быраатым Миша Троев биһигини кытта тэҥинэн дьарыктанар буолбута. Илиибитин барытын хайа тардан да туран дьарыкпытын көтүппэт этибит. Биир кэмҥэ химия кылааһын сиэйпэтин арыйаммыт, пневмат былыргы саалары буламмыт, ытыыга дьарыктанар буолбуппут. Оскуолаҕа 4 этээскэ баар хоһу ыламмыт, хомуйан база оҥостуммуппут. «Тяжело в учении, легко в бою»  диир этибит. Итинник санаалаах элбэх күрэхтэһиигэ кыттан кэлбиппит. Бастаан кулууппут аата «Беркут» диэн этэ. Биир күрэххэ үгүс хамаанда аата итинник этэ, ол иһин дьиэбитигэр төннөн баран, ааппытын уларытыахха диэн толкуйдаабыппыт. Мүрү алааска олорорбутунан киэн туттан, «Мүрү» диэн ааты талбыппыт. Ол кэнниттэн элбэх саҥа оҕолор кииртэлээбиттэрэ. Биир улахан түмүкпүт өрөспүүбүлүкэтээҕи «Хаар баарса» күрэҕи кыайбыппыт буолар.

Читайте также:  Кыл Саха – уникальный ансамбль этнической музыки

Байыанный кулууппут биһиги тулуурдаах буоларбытын сайыннаран, билигин туохтан да толлубат-тостубат буолан, иннибит диэки хаамабыт. Ити барыта Николай Семенович дьаныардаах үлэтин түмүгэ буолар.

Дьулустаан Троев

2010 сыл күһүнүттэн сыл аҥарын кыайбат дьарыктанаат, өрөспүүбүлүкэ иһигэр тэҥҥэ күрэстэһэр этибит диэтэхпинэ сыыспатым буолуо. Илин эҥэр улуустарын икки ардыгар бастыыбыт уонна финалга Горнай улууһугар Бэрдьигэстээххэ күрэхтэһэн, эбэх доҕордонон, саҥаны билэн-көрөн кэлбиппит. Хомойуох иһин, баара-суоҕа 5-c миэстэ буолбуппут.

2011 cыллаахха үөрэхпит бүтэһик сыла буолан, кыһаллан бэлэмнэнэн, улууска бастаан, илин эҥэр улуустарга кыайан, өрөспүүбүлүкэ финалыгар Амма улууһугар тиийбиппит. Күрэхтэһиибит бастакы күнүн түмүгүнэн, 7-8 миэстэҕэ сылдьабыт. Николай Семенович санаабытын көтөҕө сатыыр, ол да буоллар хараҕар хомойбута көстөрө. Сарсын олох кытаатыах туспаахпыт, кыаллыбаты да оҥоруохха наада диэн сүбэлэһии, эрэнсии буоллубут. Иккис күн киэһэ Николай Семенович мунньахха барда, онтон арай төлөпүөннээн, бүгүҥҥү күн түмүгүнэн горнайдары кытта 1-кы миэстэҕэ тэҥ очукуолаах, иккис миэстэҕэ сылдьар хамаандаттан 7 дуу, 8 дуу очукуонан куотан сылдьарбытын этэн, бары үөрүү-көтүү бөҕөтө буоллубут. Ол аата үһүс күҥҥэ хаалбыт военизированнай эстафетаҕа ким бастыырын быһаарар бүтэһик көрүҥ эбит диэн буолла. Эстафетаҕа саамай эппиэтинэстээх миэстэҕэ турарым. Икки сылы быһа мин эрэ дьарыктаммыт буоламмын, атын оҕо кыайан солбуйбат диэн бары куруук санатан тахсаллара, сорохтор «Дьылҕабытын эн быһаараҕын» диэччилэр бааллара. Ол аайы долгуйуу бөҕө буолабын. Хата бары үчүгэй баҕайытык эстафетаны сүүрэммит, 4 сөкүүндэнэн горнайдары кыайдыбыт. Бу күрэскэ өрөспүүбүлүкэтээҕи  «Хаар баарса-2011» байыаннай-патриотическай оонньуу кыайыылаахтара буолбуппут.

Николай Семенович араас балаһыанньаларга быһаарыныыны сатаан тобулан ыларга үөрэппитэ, олоҕу көрүүтэ,сүбэтэ-амата билигин даҕаны күүс-көмө буола сылдьар. Инникитин даҕаны кини үөрэҕэ мин олохпор элбэххэ көмөлөһүө диэн эрэнэбин уонна улахан махталбын тиэрдэбин.

Дмитрий Жирков

«Мүрү» БПК салайааччыта Н.С.Андросов үөрэх эйгэтигэр үлэлээбитэ номнуо 41 сыл буолла. Үлэлээбит сылларыгар үрдүк таһаарыылаахтык үлэлээн, улуус биир бастыҥ патриот учуутала буолла. Үлэлиир сылларыгар байыаннай-патриотическай хайысхаҕа санаатын ууран, элбэх ситиһиини Арассыыйаттан, өрөспүүбүлүкэттэн аҕалбыта биллэр, онон бу эйгэҕэ новатор учуутал диэтэххэ сыыспатым болуо. Бэйдиҥэ, Мындааба, Мүрү 1-кы нүөмэрдээх орто оскуолаларыгар үлэлиир кэмнэригэр байыаннай-патриотическай кулууптары тэрийэн , элбэх оҕону дьарыктаан иитэн таһаарда. Биһиги оскуолабытыгар үлэлиир кэмнэригэр оҕолору ОБЖ олимпиадатыгар Арассыыйаҕа тиийэ кытыннарда, «Мүрү» байыаннай-патриотическай кулууп Арассыыйаҕа , Уһук илиҥҥи эрэгийиэҥҥэ , өрөспүүбүлүкэҕэ тиийэ билиннэ, сыл ахсын Ил Дархан харыйатыгар үгүс оҕо кытыыны ыларын ситистэ. Николай Семенович салалтатынан, дьарыгынан «Мүрү» байыаннай-патриотическай кулуубу уонна иитиллээччилэрин үгүс ситиһиигэ тириэртэ. Ол курдук, кини иитиллээччилэрэ Петя Крылов, Миша Аржаков, Дима Никифоров , Вика Бурнашева, Гена Сергеев, Ганя Бережнев, Айгылаан Поисеев уо.д.а. ОБЖ олимпиадатыгар кытыннылар, кини оҕолорун ситиһиилэрэ оскуола остуоруйатыгар көмүс буукубанан суруллуохтара.

Николай Семеновичка уонна кини иитиллээччилэригэр өссө үрдүк ситиһиини баҕарыаҕыҥ.

С.М.Литвинцев, Мүрү 1 №-дээх орто оскуолатын дириэктэрэ, «Арассыыйа эбии үөрэхтээһинин 100 бастыҥ тэрилтэтэ» күрэҕин лаурета, «Арассыыйа бастыҥ дириэктэрэ-2015 сыл» бэлиэ хаһаайына, СӨ үөрэҕириитин туйгуна

«Мүрү» байыаннай-патриотическай кулууп төрүттэммитэ 10 сылыгар

Мүрү 1 №-дээх орто оскуолатын «Мүрү» байыаннай-патриотическай кулууба энтузиаст учуутал Н.С.Андросов көҕүлээһининэн тэриллибитэ быйыл 10 сылын туоларынан эҕэрдэлиибит. Кулууп иитиллээччилэрэ, эһиги улууска, өрөспүүбүлүкэҕэ , Арассыыйа иһинэн күрэхтэргэ мэлдьи үрдүк ситиһиилэргитинэн биһиги киэн туттабыт.

«Мүрү» байыаннай-патриотическай кулууп Татарстан Казань куоратыгар 2010, 2018 сылларга, Екатеринбурга, Владивостокка 2011, 2015 сылларга, Волгоградка Арассыыйа күүстээх хамаандаларын кытта киирсэр чиэстэммитэ, ситиһии көтөллөммүттэрэ.

Байыаннай-патриотическай иитиигэ, Аҕа дойдуну көмүскүүргэ өрүү бэлэмнээх буоларга эдэр көлүөнэ ыччакка холобур буола сылдьалларыгар махталбытын тиэрдэбит. Өссө да уһун сылларга инники кирбиигэ сылдьан улууспутун, өрөспүүбүлүкэтин ааттата, сураҕырда тураргытыгар дьаныардаах бэлэми, кыайыыны уонна ситиһиилэри ис сүрэхтэн баҕарабын.

А.Петров, Мэҥэ Хаҥалас,  Уус Алдан улуустарын байыаннай комиссара